“ҮҪЕНТЕЛӘРҘЕ БАЛА КЕҮЕК ҠАРАРҒА КӘРӘК”

Ҡояш юғарыраҡ күтәрелеп, ҡарҙар иреп, һыуҙар ташҡан осорҙа баҡса үҫтереүсе хужабикәләр өсөн күңелле мәшәҡәттәр мәле башлана. Тырыш ғаиләләр мал, ҡош-ҡорт аҫрай, баҡса тултырып йәшелсә-емеш үҫтерә, йорт-ҡураһын гөл-сәскәгә күмә. Улар өҫтәл тулы һый-хөрмәт булһын, ҡапҡанан инеү менән аллы-гөллө сәскәләр хуш еҫ таратып, тирә-яҡты йәмләп ултырһын өсөн иртә яҙҙан үрсетмәләр ултырта. Ҡамышлы ауылында йәшәүсе Зөлфиә Арыҫланова ла шундай матурлыҡҡа ғашиҡ уңған хужабикәләрҙән.
– Үҙ донъябыҙҙы булдырғас, мал-тыуар ҙа аҫрайбыҙ, баҡсала йәшелсә-емешен дә үҫтерәбеҙ. Мал ҡарау, йорт эштәре күбәрек тормош иптәшем Азат Нурлығаян улы иңенә төшә. Мин үҙем баҡса үҫтерергә, төрләндереп аш-һыу әҙерләргә яратам. Баҡсанан өҙөп ашау өсөн үрсетмәләрҙе иртә яҙҙан  сәсергә кәрәк. Тупраҡты, ашламаны көҙҙән әҙерләп ҡуябыҙ. Әлегә борос, помидор, төрлө сәскәләр ултырттым. Иртә ашай торған ҡыяр орлоғон шыт­ты­рырға ҡуйҙым. Үҫентеләр тәҙрә төбөндә шул тиклем тиҙ үҫә.  Әҙерәк күтәрелгәс, уларҙы теплицаға сығарып ултыртам. Һалҡын көндәрҙә электр йылытҡысын сығарып ҡуябыҙ. Теплицаға тағы кәбеҫ­тә, редис һәм башҡаһын ултыртаһы бар әле,– ти Зөлфиә Рәис ҡыҙы.– Быйыл помидор үрсетмәләрен яңыса ысул менән ултыртып ҡараным. Ул былай эшләнә: ҡағыҙ салфетканы бер аҙ еүеш­ләп, полиэтилен тоҡ өҫтөнә йәйәһең һәм шунда орлоҡтарҙы һибеп сығаһың. Артабан рулон итеп төрөп, төбөнә бер аҙ һыу һалынған стаканға ҡуяһың. Орлоҡ­тар шытып, япраҡтары күренә башлағас, полиэтиленды асырға кәрәк. Бер аҙ ны­ғынып үҫкәс, махсус һауыттарға күсереп ултырттым.
Тырышлыҡтың һөҙөмтәһе - йәйен-көҙөн силәктәргә өлгөргән емеш-еләкте йыйыу. Зөлфиә Рәис ҡыҙы йәй башынан алып, ҡара көҙгә тиклем үҙҙәре үҫтергән хәләл ризыҡты эш итеп, балаларын, туған­дарын ҡыуандыра.
– Был шөғөл минең күңелем өсөн кәрәк. Йәй буйы тир түгеп үҫтергән йә­шелсә, еләк-емештән мул уңыш алыу­ҙан йәшәүгә көс-дәрт арта. Әл­бит­тә, өл­гөр­гән байлыҡты эшкәртә лә бе­лергә кәрәк. Йыйылған уңыштан ҡыш­ҡылыҡҡа һый-ниғмәт әҙерләйем,– ти ул.
Ысынлап та, мул уңыш алыр өсөн үрсетмә үҫтереүҙең дә үҙенә күрә төрлө үҙенсәлектәре бар. Орлоҡтарҙың район­лаштырылғанын, һалҡынға сыҙамлы­ларын һәм, әлбиттә, быға тиклем үк һынау үткәндәрен һайлап алырға кәрәк. Уларҙың сортына ғына түгел, таҙалы­ғына, сығышына һәм шытым көсөнә иғтибар итеү мөһим. Помидор, борос, баклажан орлоғон сәсер алдынан сы­ныҡтырырға кәңәш ителә. Помидорҙың иртә өлгөрә торғандарын февраль ур­таһында, ә инде урта һәм һуң өлгөр­гән­дәрен март баштарында сәсергә кәрәк. Орлоҡтарҙы мар­ган­­цовка иретмәһендә тотоп де­­­зин­­фекциялау яҡшы. Уларҙың һыу өҫтөндә йөҙөп йөрөгәндәрен алып ташларға кәрәк, төпкә төшкәндәре сәсергә яраҡлы була. Тупраҡ минераль ашламаларға бай  булырға тейеш, уртаса температура 20 градустан кәм булмаһын. Уңыш муллығының сере — баҡса үҫте­реү тәртибен белеүҙә, органик ашламалар индереүҙә һәм яҡшы тәрбиәләүҙә.
Зөлфиә Рәис ҡыҙы мәктәптә уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире вазифаһын баш­ҡара, математика, информатика дә­­­рес­­­тәренән белем бирә. Тормош ип­тәше Азат Нурлығаян улы ла шул уҡ мәктәптә тормош хәүефһеҙлеге нигеҙ­ҙәре фәненән уҡыта. Йәмәғәт эше күп булыуына ҡарамаҫтан, улар йорт эшенә лә өлгөрә, балалар ҙа тәрбиәләй. Бергә­лә­шеп баҡса үҫтереү ғаилә тормошоноң кү­ңелле миҙгелдәрен тағы ла арттыра.
 

Фирүзә РӘХМӘТУЛЛИНА
 

Фотографии: 

Подписаться на ежедневную подборку новостей