КҮКРӘП ҮҪҺЕН АЛМАҒАСТАР

Яҙ – күңелле мәшәҡәттәр осоро. Ҡыш буйынса йәшеллекте һағынып өлгөргән баҡсасыларҙың ҡайһы берәүҙәре ең һыҙғанып тәҙрә төптәрендә үрсентеләр үҫтерә башлаһа, икенселәре матур көндәрҙе файҙаланып, ағас үҫентеләре ултыртып ҡалырға тырыша.
Ҡырмыҫҡалы ауылында йәшәүсе Филүзә Хәйрет­ди­нова иһә беҙҙең шар­т­тарға яраҡлашҡан район­­лаш­ты­рыл­ған алмағас­тар һәм грушаларҙың төрлө сорт­­тарын үҫтерә. Архангел райо­ны ҡыҙы был шөғөлгә Силәбе өлкәһендә питом­никта эш­ләгәндә өй­рәнә. Беҙҙең районға 14 йыл элек күсеп ҡайтҡандан һуң, тормош иптәше менән был эште дауам итәләр. Һөнәр­ҙәре буйынса баҡсасы бул­маһалар ҙа, селекция эше менән яратып шөғөлләнә улар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер нисә йыл элек тор­мош иптәше вафат булған­дан һуң, Филүзә апайға был эште яңғыҙына дауам итергә тура килә. Уның баҡсаһында алмағастарҙың ят, һирәк осрай торғандарын да, һәр бер ауылда үҫкән “Анто­новка”, “Башҡорт һылыу­ҡайы” сорттарын да күрергә мөмкин. Бөтәһе 20-ләп төр. Бер урында орлоҡтан үҫте­рел­гән сыбыҡсалар теҙелһә,  икенсе рәттә сыҙам­лыраҡ алмағастарға ялғанған йәш үҫентеләр үҫеп ултыра. Уларын быйыл яҙ уҡ күсереп ултыртырға мөмкин икән. Филүзә Асфа ҡыҙынан ағас­тарҙың ниндәй сорттарына өҫтөнлөк бирергә кәрәклеге һәм уларҙы тәрбиәләү сер­ҙәре хаҡында һорайбыҙ.
- Баҙарҙа алмағастарҙың төрлөһөн һаталар, ләкин уларҙың нәҡ беҙҙең район шарттарына тап килгән­дә­рен ултыртыу отошло. Шуға күрә үҫентеләрҙе һатып алғанда ботаҡтарҙың шыма булыуын, прививкаланған урындарын тикшереп ҡарап алығыҙ. Ултыртҡанда ҡар ятҡан, ышығыраҡ урынды һайларға кәрәк. Ағас үҫен­теләрен бөрөләнгәнгә тик­лем ултыртып ҡалһаң, яҡ­шы­раҡ тамыр ала. Алма­ғастар араһы 3,5 м булһа етә, соҡорона 3-4 биҙрә һыу һалып ултыртырға кәрәк. Грушаларҙы ла алмағастар эргәһенә ултыртырға ярай. Яҙын ағас олондарын эзбиз менән буятам, ҡыш өшө­мәһендәр өсөн төбөнә тиреҫ, ағас онтағы һибәм. Алма­ғастарҙың “Уэлси”, “Бельф­лер башкирский”, “Анто­новка”, “Жи­гулевс­кий”, “Бе­лый налив” кеүек сорт­тары бик эре, татлы емештәр бирә. Мин при­вивкалаған ике төрлө сорт груша ла бик тәмле. Ҡо­ротҡостарға ҡар­шы бер ниндәй препараттар һип­термәйем, ҡорттарҙан ҡал­ған емештәр ҙә етерлек. Ҡырмыҫҡалар ғына бик теңкәгә тейә, уларға ҡаршы төрлө ысулдар менән көрәш алып барам, - тип ихлас уртаҡлашты ул.
Уңған хужабикәнең баҡ­саһында розаларҙың төрлө сорттары, виноград,  жас­мин, гортензия ҡыуаҡтары ла үҫә. Филүзә апай бала­ларына ла селекция серҙәрен өйрәткән. Ҡырмыҫҡалыла йәшәүсе ҡыҙы ла ағастарҙы прививкалай белә, төрлө матур-матур сәскә үҫен­те­ләре үҫтерә. Филүзә Хәй­рет­динованың алмағастары һәм грушалары районда ғына түгел, башҡа төбәктәрҙә лә мул уңыш бирә. Күрше-күлән генә түгел, башҡалар ҙа үҙ баҡсаһында үҫтергән емештәр ашап ҡыуанһын,  ти йомарт  апай.

Гөлсәсәк Аласова.
Роза Тажетдинова фотоһы. 

Фотографии: 

Подписаться на ежедневную подборку новостей